Türkiye’de Vergi Yükü ile Dış Borç Yükü Arasındaki Dinamik İlişkinin Analizi

③ Türkiye’de Vergi Yükü ile Dış Borç Yükü Arasındaki Dinamik İlişkinin Analizi
     Analysis of the Dynamic Relationship Between Tax Burden and External Debt Burden in Türkiye

Sayfa: 50-72

Yazar(lar) / Author(s): Ayşenur KAYA

DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.20838296

📄 Tam Metin (PDF) / Full Text (PDF)

ÖZ

Vergi yükü ve dış borç yükü, kamu maliyesinin sürdürülebilirliği açısından önemli makroekonomik göstergeler arasında yer almaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde artan dış finansman ihtiyacı, kamu gelirleri ve vergi politikaları üzerinde belirleyici etkiler oluşturabilmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de vergi yükü ile dış borç yükü arasındaki dinamik ilişkiyi ampirik olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Türkiye’ye ait 1995–2024 dönemi yıllık verileri kullanılarak değişkenler arasındaki ilişki VAR modeli çerçevesinde analiz edilmiştir. Analiz sürecinde öncelikle ADF ve Zivot-Andrews yapısal kırılmalı birim kök testleri uygulanmıştır. Çalışmada Granger nedensellik testi ile birlikte varyans ayrıştırması ve etki-tepki analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, dış borç yükünden vergi yüküne doğru istatistiksel açıdan anlamlı ve tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığına işaret etmektedir. Varyans ayrıştırması sonuçlarına göre vergi yükündeki değişimlerin belirli bir kısmı dış borç yükü tarafından açıklanırken, etki-tepki analizi bulguları dış borç yükünde meydana gelen şokların vergi yükü üzerinde kısa ve orta dönemde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, Türkiye’de dış finansman ihtiyacındaki artışların kamu maliyesi ve vergi politikaları üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Vergi Yükü, Dış Borç Yükü, VAR Analizi, Granger Nedensellik Testi, Türkiye Ekonomisi
JEL Kodları: H20, H63, C32

ABSTRACT

Tax burden and external debt burden are among the major macroeconomic indicators in terms of the sustainability of public finance. Particularly in developing countries, the increasing need for external financing may generate significant effects on public revenues and tax policies. This study aims to empirically examine  the dynamic relationship between tax burden and external debt burden in Türkiye. Within this framework, the relationship between the variables was analyzed
through a VAR model using annual data covering the 1995–2024 period for Türkiye. In the analysis process, the ADF unit root test and the Zivot-Andrews structural break unit root test were initially employed. In addition, Granger causality testing, variance decomposition, and impulse-response analyses were conducted. The empirical findings reveal the existence of a statistically significant unidirectional causality running from external debt burden to tax burden. According to the variance decomposition results, a certain proportion of the variations in tax burden can be explained by external debt burden, while the impulse-response analysis demonstrates that shocks in external debt burden exert significant effects on tax burden in both the short and medium term. Overall, the findings suggest that increases in the need for external financing in Türkiye have substantial implications for public finance and tax policies.

Keywords: Tax Burden, External Debt Burden, VAR Analysis, Granger Causality Test, Turkish Economy
JEL Codes: H20, H63, C32