Fiyat İstikrarını Şekillendiren Maliye Politikası Dinamiklerinin İncelenmesi: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Analiz

④ Fiyat İstikrarını Şekillendiren Maliye Politikası Dinamiklerinin İncelenmesi: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Analiz 
     Examining Fiscal Policy Dynamics Shaping Price Stability: An Econometric Analysis on Türkiye

Sayfa: 73-101

Yazar(lar) / Author(s): Onur HÖKELEKLİ, Mahmure EŞGÜNOĞLU BULMUŞ

DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.20837955 

📄 Tam Metin (PDF) / Full Text (PDF)

ÖZ

Fiyat istikrarı, makroekonomik dengenin sürdürülmesi ve toplumsal refahın artırılması hususunda iktisat politikalarının temel amaçlarından birini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de fiyat istikrarının sağlanmasında maliye politikası dinamiklerinin rolü ampirik ve teorik çerçevede incelenmiştir. Analiz kapsamında, 2007-2024 dönemine ait 203 aylık veri seti kullanılarak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile bütçe açığı, bütçe dengesi, kamu borç stoku ve vergilendirme gibi temel kamu maliyesi göstergeleri arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. E-Views programı aracılığıyla yürütülen ekonometrik analizlerde Johansen eşbütünleşme testi, Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) ve Granger nedensellik testlerinden yararlanılmıştır. Ampirik bulgular, kamu maliyesi araçları ile enflasyon arasında hem doğrudan hem de dolaylı kanallarla şekillenen güçlü bir etkileşimin varlığını ortaya koymaktadır. Özellikle dolaylı vergiler ile bütçe açıklarının maliyet ve talep kanalları üzerinden fiyatlar genel düzeyi üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturduğu saptanmıştır. Buna karşın, TÜFE’den bütçe giderlerine doğru tek yönlü bir nedensellik bağı gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, Türkiye’de kalıcı fiyat istikrarının yalnızca para politikası enstrümanlarıyla sağlanamayacağını; sıkı bir bütçe disiplininin, dolaylı vergilere bağımlılığı azaltan yapısal vergi reformlarının ve optimize edilmiş borçlanma stratejilerinin koordineli bir şekilde uygulanması gerektiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, maliye politikası tasarımı ve makroekonomik istikrar bağlamında somut bir yol haritası sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Fiyat İstikrarı, Maliye Politikası, Granger Nedensellik, Eşbütünleşme
JEL Kodları: E3, E30, E31

ABSTRACT

Price stability constitutes one of the primary objectives of economic policies in terms of maintaining macroeconomic equilibrium and enhancing social welfare. This study examines the role of fiscal policy dynamics in achieving price stability in Türkiye within both an empirical and theoretical framework. In the analysis, the relationships between the Consumer Price Index (CPI) and key public finance indicators—such as the budget deficit, budget balance, debt stock, and taxatio—are evaluated using a monthly dataset of 203 observations covering the period 2007–2024. The econometric analyses, conducted via the E-Views software, utilize the Johansen cointegration test, Vector Error Correction Model (VECM), and Granger causality tests. The empirical findings reveal the existence of a strong interaction between public finance instruments and inflation, shaped through both direct and indirect transmission channels. Specifically, it is determined that indirect taxes and budget deficits exert upward pressure on the general price level through cost and demand channels. Conversely, a unidirectional causal link running from the CPI to budget expenditures is observed. The results indicate that permanent price stability in Türkiye cannot be achieved solely through monetary policy instruments; rather, it requires the coordinated implementation of strict fiscal discipline, structural tax reforms aimed at reducing reliance on indirect taxes, and optimized borrowing strategies. In this regard, the study provides a concrete roadmap for fiscal policy design and macroeconomic stability.

Keywords: Price Stability, Fiscal Policy, Granger Causality, Cointegration
JEL Codes: E3, E30, E31