Türkiye’de AR-GE Harcamalarının Gelir Esnekliği ve Dijitalleşme ile İlişkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı 

⑤ Türkiye’de AR-GE Harcamalarının Gelir Esnekliği ve Dijitalleşme ile İlişkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı 
     Income Elasticity and Digitalization as Determinants of R&D Expenditures: An ARDL Bounds Testing Approach for Türkiye 

Yazar(lar) / Author(s): Veli Burak GÜLER

Sayfa: 102-125

DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.20838347

📄 Tam Metin (PDF) / Full Text (PDF)

ÖZ

Bu çalışma, 1993-2022 dönemini kapsayan otuz yıllık süreçte Türkiye’deki ekonomik büyüklük, inovasyon kapasitesi ve dijitalleşme eğilimlerinin Ar-Ge harcamaları üzerindeki belirleyici etkilerini ARDL sınır testi yaklaşımıyla ampirik olarak incelemektedir. Eşbütünleşme analizi sonucunda elde edilen uzun dönem katsayıları, makroekonomik büyüme ile dijital dönüşüm süreçlerinin Ar-Ge yatırımlarını tetikleyen temel dinamikler olduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ampirik bulgulara göre, GSYH düzeyinde meydana gelecek %1’lik bir genişleme Ar-Ge yatırımlarını %1,39 oranında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı şekilde artırırken, internet kullanım oranında yaşanan %1’lik yükseliş ise sürece %0,12 düzeyinde olumlu bir katkı sunmaktadır. Buna karşın, inovasyon çıktılarını temsil eden, patent başvuru sayılarının Ar-Ge harcamaları üzerindeki etkisi istatistiksel açıdan anlamsız olarak tespit edilmiştir. Söz konusu bulgu, Türkiye’deki teknolojik çıktıların ticarileşme ve katma değer yaratma noktasında henüz beklenen yapısal olgunluğa erişemediğini göstermektedir. Bu çerçevede, yalnızca patent üretiminin artırılmasına odaklanan politikaların yeterli olmadığı değerlendirilmektedir. İnovasyon çıktılarının ekonomik değere dönüşmesini sağlayacak üniversite-sanayi iş birliğinin derinleştirilmesi, teknoloji transfer mekanizmalarının kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi, girişimcilik ekosisteminin geliştirilmesi, finansmana erişimin kolaylaştırılması, nitelikli beşerî sermaye birikiminin artırılması ve dijital dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi birbirini tamamlayan çok boyutlu ve bütüncül politika setlerinin hayata geçirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: AR-GE Harcamaları, ARDL Sınır Testi, Ekonomik Büyüme, Patent, İnovasyon
JEL Kodları: C22, O32, O33

ABSTRACT

This study examines the determinants of R&D expenditures in Türkiye over the thirty-year period from 1993 to 2022 by empirically analyzing the effects of economic size, innovation capacity, and digitalization trends using the ARDL bounds testing approach. The long-run coefficients obtained from the cointegration analysis reveal that macroeconomic growth and digital transformation processes are the key driving forces stimulating R&D investments. According to the empirical findings, a 1% increase in GDP leads to a statistically significant 1.39% rise in R&D expenditures, while a 1% increase in internet usage contributes positively to the process by 0.12%. In contrast, the number of patent applications, used as an indicator of innovation, is found to have no statistically significant effect on R&D expenditures. This finding suggests that technological outputs in Türkiye have not yet reached the expected level of structural maturity in terms of commercialization and value creation. In this context, it is concluded that policies solely focused on increasing patent production are not sufficient, and a more comprehensive and multidimensional policy framework is required to ensure that innovation outputs are transformed into economic value. Such a framework should include the deepening of university-industry cooperation, strengthening the institutional capacity of technology transfer mechanisms, fostering the entrepreneurship ecosystem, improving access to finance, enhancing human capital accumulation, and reinforcing digital transformation infrastructure, all of which are mutually reinforcing components of a holistic policy set.

Keywords: R&D Expenditures, ARDL Bound Test, Economic Growth, Patent, Innovation
JEL Codes: C22, O32, O33